در گنجینهٔ حکمت و دانش، پندی زیبا وجود دارد که میگوید: مانند درخت سرو باش.
سرو، درختی راست قامت و بلند است که در هر فصلی سبز و شاداب میماند. این درخت، حتی در سرمای سخت زمستان نیز برگهایش را از دست نمیدهد و همیشه استوار و پابرجا است.
این پند به ما میآموزد که در زندگی باید مانند سرو، راستگو و باایمان باشیم و در برابر مشکلات و سختیها، استقامت و پایداری از خود نشان دهیم. باید به گونهای زندگی کنیم که در هر شرایطی، آرامش و ثبات خود را حفظ کنیم و خم به ابرو نیاوریم.

**عنوان درس: گنج حکمت**
**موضوع: درک معنای واژهها و مفهوم شعر**
در این بخش، میآموزیم که چگونه معنای واژهها و مفهوم شعر را بهتر درک کنیم. با یادگیری معنی کلمات و عبارات، میتوانیم منظور شاعر را به خوبی بفهمیم و از زیباییهای شعر لذت ببریم. این کار مانند گشودن گنجینهای از حکمت و ادب است که به ما کمک میکند با افکار و احساسات شاعر همراه شویم.
معنی گنج حکمت چو سرو باش یازدهم
از حکیمی پرسیدند: «در میان همه درختان مشهور و با عظمتی که خداوند بزرگ آفریده است، هیچ کدام را آزاد نمینامند، به جز سرو که میوهای ندارد. دلیل این نامگذاری چیست؟»
حکیم پاسخ داد: «هر درختی میوهی مشخصی دارد که در زمانی معین پدیدار میشود و با آمدنش، درخت سرزنده و شاداب میگردد. اما زمانی که میوه از بین میرود، درخت پژمرده و بیروح میشود. ولی سرو چنین نیست؛ نه میوهای دارد و نه وابسته به زمانی خاص. همیشه سبز و شاداب است و این ویژگی، همان صفت آزادگان است.»
| ۱- به آنچه می گذرد دل منه که دجله بسی | پس از خلیفه بخواهد گذشت در بغداد |
معنی: به چیزهایی که همیشگی نیستند وابسته نشو؛ چون رود دجله مدتها بعد از نابودی حکومت خلیفه همچنان در بغداد جاری خواهد ماند. (ما از دنیا میرویم، اما جهان باقی میماند.)
قلمرو زبانی:
«که» به معنای «زیرا» است و «بسی» به معنای «بسیار» است.
قلمرو ادبی:
این بیت دارای وزن عروضی «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن» است.
«دل نهادن» کنایه از دلبستن و علاقهمند شدن به چیزی است.
| ۲- گرت ز دست برآید، چو نخل باشد کریم | ورت ز دست نیاید، چو سرو باش آزاد |
اگر از دستت برمیآید، مانند درخت نخل بخشنده باش و اگر نمیتوانی، مثل سروی آزاده و بلندقامت باش.