سلام به همه هنرمندان عزیز و خلاق!
به دوره آموزشی ساخت جواهرات و تزئینات با سیم خوش آمدید!
بیایید اول کمی با این هنر و گذشتهی آن آشنا شویم.
ساخت زیورآلات با مفتول که به آن پیچیدن و شکل دادن مفتول نیز گفته میشود، یکی از قدیمیترین روشها برای درست کردن جواهرات با دست است.
در این روش، با کمک انواع سیم مفتولی و تنها با استفاده از دست و ابزارهای ساده، و بدون نیاز به لحیمکاری یا گرم کردن، میتوان قطعات و شکلهای گوناگونی خلق کرد.
سابقه این روش به هزاران سال پیش بازمیگردد.
اشیای سیمی دستساز در گورستان شهر اور کشف شده که قدمت آن به زمان سومریها، یعنی نزدیک به دو هزار سال قبل از میلاد میرسد!
این آثار امروزه در موزه بریتانیا نگهداری میشوند.
علاوه بر این، نمونههایی دو هزار ساله از دوران روم باستان نیز پیدا شده است.
در روشی که پیش از این هم اشاره کردیم، از وسایل مخصوصی برای درست کردن زیورآلات با سیم استفاده میکنیم. در ادامه با این ابزارها آشنا خواهیم شد.
ابزارهای موردنیاز برای ساخت زیورالات مفتولی:
وسایل کار با مفتول:
مهره یا سنگ تزیینی
قیچی مخصوص برش سیم
انبر با نوک باریک و تیز
انبر با نوک گرد و کلفت
چکش
تخته مخصوص کار
وسیله برای صاف کردن سطوح (سوهان یا سنباده)
سندان کوچک
حلقهی فلزی
مفتول:
مفتولها در واقع سیمهای فلزی باریکی هستند که در ساخت بسیاری از صنایع و آثار هنری به کار میروند.
این سیمها بر پایه ویژگیهایی مانند جنس فلز، ضخامت، شکل سطح مقطع، میزان انعطاف و نوع پوشش بیرونی، به گروههای مختلفی تقسیم میشوند.
در ادامه، به بررسی خصوصیات و موارد استفاده هر یک از انواع مفتول خواهیم پرداخت.
مفتول از نظر جنس:
مفتولها را از فلزات گوناگون و ترکیبهای مختلف آنها میسازند. از جمله این مواد میتوان به نقره، طلا، برنج و استیل اشاره کرد.
مفتول از نظر اندازه قطر:
قطر مقطع یک مفتول، یا همان ضخامت آن، نشاندهنده میزان کلفتی یا نازکی سیم است. در ایران این ضخامت را با واحد میلیمتر میسنجند، اما در سایر کشورها معمولاً از مقیاسی به نام «گیج» (gauge) استفاده میشود.
نکته مهم این است که هرچه عدد گیج یک مفتول بیشتر باشد، آن سیم نازکتر خواهد بود.
در ادامه جدولی ارائه میشود که ضخامتهای مختلف مفتول را در واحدهای گوناگون نشان میدهد.
مفتول از نظر شکل مقطع:
سیمها از نظر شکل سطح مقطع به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: گرد، تخت (نیمدایره) و چهارگوش.
مفتول از نظر نرمی:
سیمهای مفتولی از نظر میزان انعطاف به سه گروه تقسیم میشوند: نرم، نیمهسفت و سفت. در ساخت زیورآلات مفتولی، معمولاً از دو نوعِ اول استفاده میکنیم: نوع نرم برای کارهای ظریف و دقیق، و نوع نیمهسفت برای طرحها و قطعههایی که باید محکم باشند و به راحتی تغییر شکل ندهند.
مفتول از نظر نوع روکش:
سیمها از نظر پوشش بیرونی به دو دسته تقسیم میشوند: سیمهای بدون پوشش و سیمهای دارای پوشش.
نوع دارای پوشش، یک لایه محافظ از جنس فلزاتی مانند مس، طلا، نقره و غیره دارد.
بعضی از سیمها نیز دارای پوششهای رنگی هستند که برای کارهای هنری بسیار زیبا و کاربردی میباشند.
هنگام استفاده از سیمهای روکشدار باید دقت کنید که پوشش آنها به راحتی با ابزار آسیب نمیبیند.
مهره و سنگ:
برای زیباتر کردن زیورآلات ساخته شده با سیمهای فلزی، میتوانید از انواع سنگهای تزئینی، مهرههای رنگی و کریستالهای درخشان در لابهلای آنها استفاده کنید.
سیم چین، دم باریک، دم گرد:
برای ساختن زیورآلات با مفتول، ابزارهای مختلفی به کار میروند.
سه وسیلهای که بیش از همه استفاده میشوند عبارتاند از: سیمچین، دمباریک و دمگرد.
سیمچین برای بریدن سیم، و دمباریک برای نگهداشتن یا خم کردن آن با زوایای تند به کار میرود.
اما اصلیترین کار، یعنی پیچاندن و شکلدهی به مفتول، با کمک دمگرد انجام میشود.
چکش و تخته کار:
برای شکلدهی و صاف کردن سیم از چکش استفاده میشود.
برای این کار باید قطعه را روی یک صفحه کار فلزی یا یک قطعه پلاستیک ضخیم قرار دهید و سپس با چکش به آن ضربه بزنید.
سوهان یا سمباده:
از این ابزار برای صاف کردن یا گرد کردن سر تیز سیمهای فلزی استفاده میشود.
درفش:
از این وسیله برای ایجاد فاصله بین سیمهای به هم تابیده استفاده میشود.
حلقه ساز:
از این وسیله برای درست کردن حلقههایی کاملاً گرد در اندازههای مورد نظرتان استفاده میشود.
سیم پیچ:
یکی از روشهای پرکاربرد برای درست کردن زیورآلات با سیم، استفاده از فرم پیچیدن سیم است.
این کار را میتوان هم با دست و هم با دستگاه انجام داد. البته انجام آن با دست دشوارتر است و زمان بیشتری میبرد.
در ادامه، هر دو روش پیچیدن سیم را به شما آموزش خواهیم داد.
ساخت سیم پیچ با دریل:
امیدوارم از این قسمت از آموزش درست کردن زیورآلات با سیم، خوشتان آمده باشد.
حالا وسایل مورد نیازتان را آماده کنید تا با هم کار درست کردن زیورآلات را شروع کنیم.
دوست دارم نظرها و پرسشهایتان را برایم بنویسید.